เสริมมงคล ไหว้สารทจีน ทำอย่างไร ให้ถูกต้อง

วันสารทจีน เป็นวันที่ชาวจีนเรียกว่า กุ่ย เจี๋ย หรือ หวางเหรินเจี๋ย จะตรงกับวันเพ็ญขึ้น 15 ค่ำเดือน 7 (ตามปฏิทินจีน) เชื่อกันว่า เป็นวันและเดือน ที่วิญญาณผู้ล่วงลับ จะได้กลับมายังโลกมนุษย์เพื่อเยี่ยมครอบครัว  ดังนั้นในวันนี้ลูกหลาน หรือครอบครัวชาวจีน ก็จะนำอาหารคาว ของหวาน และกระดาษเงินกระดาษทองมาทำพิธีเซ่นไหว้บรรพบุรุษเพื่อแสดงความกตัญญู และแผ่ส่วนบุญส่วนกุศล ให้วิญญาณเร่ร่อนหรือผีไม่มีญาติ

นอกจากนี้ยังมีบางตำนานที่เล่าเกี่ยวกับสารทจีน เรื่องของยมบาลที่จะมาเปิดประตูอบายภูมิ นรกภูมิ ดวงวิญญาณสัมพะเวสิ และดวงวิญญาณที่ตกทุกข์ได้ยาก ที่อยู่ในอบายภูมิจะขึ้นมาอยู่บนโลกมนุษย์ในวันนี้ โดยถือว่าวันนี้เป็นวันเปิด 3 โลกธาตุ ได้แก่อบายภูมิ มนุษยโลก เเละสวรรค์ หากทำบุญวันนี้จะได้บุญจากทั้ง 3 โลก ถือเป็นวันที่ได้บุญกุศลแรงและเป็นมงคลต่อการทำบุญ

เตรียมพร้อมก่อนวันสารทจีน ซึ่งชาวจีนมีความเชื่อว่า ต้องจัดเตรียมบ้านให้สะอาด จัดหิ้งบรรพบุรุษ โกศบรรจุอังคารผู้ล่วงลับอย่างปราณีต เปลี่ยนดอกไม้ หรือของบูชาที่ชำรุดเสียใหม่ จัดวางหิ้งบูชา รูป และโกศ ไว้คนละหิ้งกับหิ้งบูชาพระ ไม่ตั้งหิ้งบูชารูปภาพบรรบุรุษให้เกิดเงาสะท้อนกับกระจก และไม่ควรหันหลังพิงกับผนังห้องน้ำหรือผนังห้องครัว

เตรียมจัดชุดไหว้ ในวันสารทจีนชาวจีนจะจัดของไหว้ไว้ 3 ชุด  นั่นคือ

                1.  ชุดไหว้เจ้าที่

                2.  ชุดไหว้วิญญาณบรรพบุรุษ

                3.  ชุดไหว้ต้นตระกูลจีน

โดยของไหว้สารทจีน มักจะมีอาหารหรือเครื่องไหว้ที่สำคัญ  คือ

อาหารคาว : ได้แก่ เป็ด ไก่ ต้มทั้งตัว เนื้อหมูติดหนังหรือหมูสามชั้น  กุ้งต้ม และปลานึ่งหรือต้มทั้งตัว  หรือในบางครั้งก็อาจจะมีของต้ม 2 - 3  อย่างนี้ ร่วมกับข้าวสวย ผัดหมี่ซั่ว หรือหมูพะโล้ และแกงที่มีน้ำ ตามแต่บ้านไหนจะสะดวกหรือเป็นอาหารที่บรรบุรุษชอบ 

อาหารหวานและผลไม้ : หลังอาหารคาวจะมีของหวานและผลไม้เพื่อไหว้ ซึ่งนอกจากจะมีขนมถ้วยฟู  ขนมเทียน ซาลาเปา ขนมเข่ง ขนมเปี๊ยะ ขนมกุยช่ายแล้ว  ก็มักจะผลไม้ที่มีชื่อเป็นมงคล  3 - 5  อย่าง ส้ม กล้วย สับปะรด องุ่น แอปเปิ้ล แก้วมังกร สาลี่ ลูกพลับ และอาจมีฟักทองตามความเชื่อแต่ละบ้าน

เครื่องดื่ม : น้ำชา น้ำเปล่า เหล้า 

อุปกรณ์ของไหว้ : กระถางธูป เชิงเทียน กระดาษเงิน กระดาษทอง ธูป เทียนแดงสำหรับไหว้เจ้า แจกันใส่ดอกไม้

การไหว้สารทจีนแต่ละชุด จะเริ่มจากไหว้เจ้าที่เจ้าทางก่อน แล้วต่อมาจึงไหว้บรรพบุรุษ และสุดท้ายคือชุดสำหรับไหว้วิญญาณ

ไหว้เจ้าที่

การไหว้เจ้าที่จะเริ่มไหว้ในตอนเช้า โดยจัดอาหารและของวางไว้บนโต๊ะหน้าเจ้าที่หรือตี่จู่เอี้ย ถ้าหากวางบนพื้นควรปูเสื่อแล้วรองด้วยผ้าขาวก่อนนำของไหว้มาวาง จากนั้นจัดวางกระถางธูป และเชิงเทียน

จัดอาหารคาว เช่น หมู เป็ด ไก่ ปลา ไข่ ข้าวสวยหรือผัดหมี่ รวม 3-5 อย่าง

จัดชุดขนมมงคล ที่แต้มจุดสีแดง อาทิ ขนมเข่ง ขนมเทียน ขนมเปี๊ยะ ขนมถ้วยฟู

วางผลไม้มงคล อาทิ ส้ม กล้วย สับปะรด องุ่น แก้วมังกร สาลี่

วางถ้วยน้ำชา 5 ถ้วย และอาจมีเหล้า 5 ถ้วยตามแต่ความเชื่อของแต่ละบ้าน

ชุดกระดาษไหว้เจ้าที่ แจกันใส่ดอกไม้ เชิงเทียนและเทียนแดง 1 คู่

จุดธูป 5 ดอก  เสร็จแล้วตั้งจิตอธิษฐานขอพร จากนั้นจึงค่อยทำการเผากระดาษเงินกระดาษทอง

ไหว้บรรพบุรุษ

หลายๆ ครอบครัวอาจจะทำการไหว้บรรพบุรุษพร้อมกับการไหว้เจ้าที่  หรือจัดไหว้บรรพบุรุษในตอนบ่าย

จัดอาหารคาว ประกอบด้วย หมู เป็ด ไก่ ปลา ไข่ ประมาณ 3-5 อย่าง

จัดวางอาหารที่บรรพบุรุษชอบ พร้อมข้าวสวย และตะเกียบ ตามจำนวนบรรพบุรุษ

วางชุดขนมมงคล และ ผลไม้มงคล

ชุดน้ำชา 5 ถ้วย และเหล้า 5 หรือตามจำนวนบรรพบุรุษ

วางแจกันใส่ดอกไม้ เชิงเทียนและเทียนแดง 

จุดธูป 3 ดอก  เสร็จแล้วไหว้บรรพบุรุษ และมีการเผากระดาษเงินกระดาษทอง

ชุดไหว้วิญญาณ เป็นการไหว้วิญญาณเร่ร่อนหรือวิญญาณที่ไม่มีญาติให้ได้รับผลบุญเสริมมงคลแก่ตัวเอง โดยการไหว้จะทำที่นอกบ้าน โดยมีทั้งอาหารคาวและอาหารหวาน พร้อมน้ำชา และจะมีขนมหวานและผลไม้ตามต้องการ และที่พิเศษคืออาจมีข้าวหอมแบบจีนโบราณ คอปึ่ง เผือกนึ่งผ่าซีกเป็นเสี้ยวใส่ถาด เส้นหมี่ห่อใหญ่ ส่วนใหญ่จะจุดธูป 1 ดอกหรือตามแต่ความเชื่อ และมีกระดาษเงินกระดาษทองแบบเฉพาะเรียกว่า อ่วงแซจิว เชื่อว่าเป็นใบเบิกทางสวรรค์ สำหรับวิญญาณเร่ร่อนผู้ล่วงลับ

เทศกาลสารทของชาวจีน ถือว่าเป็นประเพณีที่มีความพิถีพิถันและเลือกสรรอาหาร เพราะอาหารทุกอย่างทั้งคาวและหวานที่ถูกนำมาเป็นของไหว้นั้น ล้วนมีความหมายที่ซ่อนอยู่ และเป็นสิริมงคลทั้งสิ้น

ขอบคุณข้อมูลจาก ความรู้เรื่องจีนจากผู้เฒ่า จิตรา ก่อนันทเกียรติ.2540, https://archive.clib.psu.ac.th, https://www.wongnai.com, สํานักศิลปวัฒนธรรมและพัฒนาชุมชน  ภาพ สสส. และคมชัดลึก

แสดงความคิดเห็น